shadow

Het verhaal van de molenaar, de schoolmeester en de smid.

1905 – Molenstraat – nu Jozef Reusenslei – richting noord – richting Herentalsebaan.

Op de achtergond van deze foto bemerken we een windmolen, een standaardmolen, die reeds bestond vóór 1759.
1909
De molen kort vóór de afbraak.
Hij stond op het Molenveld, dat zich situeerde op de hoek van de Jozef Reusenslei en de Eugeen Verelstlei. In 1911 werd deze molen gesloopt.

Men vermoedt dat de werking van deze molen verminderde omstreeks 1875, omdat hij te veel was ingebouwd en zo niet meer voldoende wind kon vatten.
Ook het gebruik van de stoomgraanmolen bespoedigde dit proces.
Deze door stoom, later door elektriciteit, aangedreven graanmolen bevond zich van 1866 tot 1960 in het tweede huis links op de foto.
De maalder (of “de molder”) Augustin Janssen, eveneens eigenaar van de windmolen, staat vanop de eerste verdieping naar de fotograaf te kijken.

In 1961 verdween deze maalderij om plaats te maken voor een appartementgebouw.

Op de eerste foto bemerk je rechts een imposant gebouw: het schoolhuis of de (hoofd-)onderwijzers-woning.

Het was de eerste ‘grote’ woning, die in ons dorpscentrum werd gebouwd. Toen een curiosum!
Er wordt verteld dat geïnteresseerden toen – voor 1 (Belgische) centiem – dit huis konden komen bekijken!
Dit gebouw, gebouwd in 1882 tijdens de eerste schoolstrijd (1879-1884), stond waar nu het voormalige klooster en het KBC-kantoor staan.
De liberale regering verplichtte toen ieder gemeentebestuur – naast het oprichten van een officiële school – ook tot het bouwen van een onderwijzerswoning.
 

1911 – café In den Vuurmolen
Toen uitbater: J. Van Reusel

Het schoolhuis bleef onbewoond tot 1887, want schoolmeester-koster Franciscus Vinck verkoos in zijn woning – naast de nu verdwenen gemeenteschool aan de Sint-Jacobuskerk – te blijven wonen.

Het leegstaande, nieuwe schoolhuis werd tijdelijk omgevormd tot een… café, uitgebaat door het gezin Milis.
Dit gedurende de verbouwing van hun café ‘In den Vuurmolen’, nu reisbureau, op de hoek van de Jozef Reusenslei en de de Robianostraat.

Het onderwijskoppel Frans Laureys, alias “Sus Patat”, en Joanna Reyniers zijn in 1887 de eerste bewoners van het schoolhuis.

In 1910 vestigde hoofdonderwijzer August Mortelmans er zich met zijn vrouw Maria Reusens, dochter van burgemeester Jozef Reusens, en hun kinderen.
Schoolhoofd Frans Resseler en zijn echtgenote Joske De Prins waren van 1946 tot 1962 de laatste bewoners van dit schoolhuis.
Kort daarna bood dit gebouw nog tijdelijk onderdak aan de liefdadigheidsinstelling ‘Lentevreugde’, aan de scoutsgroep van de St.-Jan Berchmansparochie, aan de turnkring Relax en aan het Jong-Davidsfonds. In 1978 werd dit gebouw – spijtig genoeg – afgebroken.

1910 – Molenstraat – nu Jozef Reusenslei – richting centrum.
Vooraan rechts: de Smisbergstraat.

Als we de kledij op de foto hierboven bekijken, werd deze groepsfoto vermoedelijk op een grijze herfst- of winterdag genomen.
In het huis links met vlaggenmast bevonden zich een melkerij en een koffiebranderij, uitgebaat door de familie Charbon.
Rechts het hoekhuis met het grote uithangbord: café “Lagard” uitgebaat door de familie Pauwels.
Zij hadden achter hun café een hoef- en bouwsmederij of smidse,  die uitgaf op de Smisbergstraat.
Op het einde van vorige eeuw was in deze woning nog het partijlokaal van de plaatselijke Volksunieafdeling gevestigd.
Nu vind je er een delicatessenwinkel.
 
L. Pauwels
alias “Lagard

Louis Pauwels (1862-1945), bijnaam “Lagard”, was een buitengewoon getalenteerde bouwsmid.
Een echte vakman, die dikwijls opdrachten uitvoerde voor de Lierse kunstsmid én ‘grootmeester’ Louis Van Boeckel (1857–1944).
Het smeedwerk van de omheining rond de – geklasseerde – tuin van het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen is o.a. een werk van L. Van Boeckel.
De molenaar, de schoolmeester en de smid: vroeger vaak belangrijke figuren in elke dorpsgemeenschap!
Vandaag maken ze mee deel uit van de heemkundige geschiedenis van ons dorp naast de stad.
 
 

Mortelmans Johan

 
 

Foto 1 en 4: archief DocC Borsbeek           Foto 2, 3 en 5: archief Stan Mortelmans

Facebook Twitter Email

One comment on “Het verhaal van de molenaar, de schoolmeester en de smid.

  1. Charles

    Johan,

    Ik mag hier misschien aan toevoegen dat het witte huis(je) rechts op de eerste foto, waar de fiets tegen de gevel staat, in de jaren 60 werd bewoond door “John van den duvel”.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *