shadow

Van waar komt de naam Borsbeek?

Vooraleer te beginnen met de verklaring van de Borsbeekse straatnamen, kunnen we eerst eens bekijken hoe ons dorp aan zijn naam komt.

Elke Antwerpenaar kent het verhaal van Brabo die de hand van de reus Druoon Antigoon in de Schelde wierp (Hand-werpen!). Zeker even mooi als deze legende, vind ik het verhaal dat ik ergens las over de oorsprong van de naam Borsbeek: een edelman zou hier over een van de beken zijn gesprongen, gevallen zijn en daarbij zijn geldbeurs (borse) verloren hebben. Vandaar Beursbeek, zoals het ook nu soms nog klinkt, of Borse-beek…. Zeker even mooi, maar jammer genoeg even onwaar als de Antwerpse legende…

Veel minder mooi, en dwaas zelfs, is de interpretatie dat de naam Borsbeek zou slaan op de familienaam van de Nederlandse historicus Pieter Bor; dwaas, want deze brave man leefde in de 16e eeuw , en de oudste vermelding in een of ander document van ons dorp dateert van 1332 …

Naast prettige en dwaze zijn er heel wat –min of meer wetenschappelijke – theorieën naar voor geschoven.

Zo meende de grote taalkundige uit de 16e eeuw, Kiliaan, dat Bors(e) beer betekende, dus Berenbeek? Maar beer dan waarschijnlijk in de betekenis van mannelijk zwijn. Want in bepaalde (meest Noord-Hollandse dialecten) staat bors voor zwijn. Het lijkt wel onwaarschijnlijk dat zulke verre dialecten de naamgeving van ons dorp zouden beïnvloed hebben.

Vlag BorsbeekEn er is tenslotte de verklaring die meest wordt aangehangen, nl. dat bors(e) zou slaan op een plant. Gelukkig eigenlijk, want kan u zich onze gemeentevlag voorstellen met een gevallen ridder, of erger nog, met een varken? Dus toch maar liever een plant.

Stephaan Blankaart, in zijn Den Nederlandschen Herbarius (ca 1670) vermeldt het Borsekenskruid (Bursa pastoris) , dat wast langs de wegen, en in de Moeshoven als een onkruid. Het Etymologisch Woordenboek zegt dan weer: plant die voor het bierbrouwen gebruikt werd. In het Oudnederlands alleen als toponymisch element overgeleverd. Volgens de naslagwerken zou de betekenis het van Oudnederlandse bursi ‘moerasrozemarijn’ zijn. Deze plant is echter niet inheems en het lijkt dus onwaarschijnlijk dat deze in toponiemen op ons grondgebied voorkomt.

Onze bekende taalkundige Prof. Carnoy van zijn kant vertaalde Borsbeek als “ruisseau dans les broussailles” (beek in het struikgewas), want bors betekent volgens hem “taillis piquants” (stekelachtig kreupelhout). Hij ziet een verwantschap tussen ons Bors en “brousse”! En in zijn Borsbeek in de vaderlandsche geschiedenis sluit Floris Prims zich bij deze uitleg aan: bors duidt voor hem zeker een plantensoort aan.

Klis (Lappa minor), vroeger Borse of Borsekruid.

 

Al weten we nog steeds niet welke plantensoort: klis, brem, borstelgras??? Maar heeft dàt eigenlijk wel belang?

PJ.

Facebook Twitter Email

One comment on “Van waar komt de naam Borsbeek?

  1. Toon Esch

    ‘Het lijkt wel onwaarschijnlijk dat zulke verre dialecten (Hollandse, waar borse mannelijk zwijn betekent) de naamgeving van ons dorp zouden beïnvloed hebben’. Dat is zelfs uitgesloten, maar het is wel mogelijk dat ‘bors’ in Borsbeek teruggaat op dezelfde grondvorm als ‘borse’ van het Hollandse dialect.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *